NLP over waarden


Waarden

  • Waarden sturen gedrag, motiveren.
  • Waarden worden gebruikt om te evalueren.
  • Waarden worden uitgedrukt in nominalisaties en abstracties.
  • Waarden zijn filters van wat belang heeft, wat belangrijk is
  • Waarden zijn deels bewust, en deels onbewust.

 

Waarden komen voor in contexten (contexten worden op identiteitsniveau door rollen bepaald), zoals carrière, financieel, gezondheid, fitheid, familie, ontwikkeling, sexualiteit, gezin. Normen zijn externe (bijvoorbeeld culturele) waarden, waarden zijn intern.

 

Waarden zijn synesthesieën: de woorden die ze beschrijven (Ad label, oppervlaktestructuur) vertegenwoordigen een Interne Representatie (VAKOG, dieptestructuur), die gelijktijdig is verbonden met sensaties (K).

Waardeconflicten

Opeenvolgende incongruentie, of te wel een vaker terugkerend conflict is het bereiken-vermijden conflict. Daarbij is de motivatie niet gericht op het bereiken van de waarde, maar op het voorkomen van het tegengestelde, de flipside. Deze vorm van motivatie heeft tot gevolg dat je motivatie verliest hoe dichter je bij de waarde, en dus verder van de flipside, komt. Door het verlies van motivatie zak je weer terug (vaker terugkerend) naar de flipside, waardoor de motivatie stijgt om weer aan de slag te gaan. Een jojo-effect. Bovendien is het vermijden van deze flipside een bron van leeglopende energie, negatieve energie.

Opeenvolgende incongruentie los je op met een tijdlijn.

 

Gelijktijdige incongruentie, of te wel op hetzelfde moment is er een conflict tussen twee verschillende waarden. Beide waarden zijn in conflict omdat ze elkaar onmogelijk maken of beconcurreren. Hoe meer je waarde 1 krijgt, hoe minder je waarde 2 krijgt, en hoe meer waarde 2 je krijgt, hoe minder je waarde 1 krijgt. De waarden kunnen zowel benaderend als vermijdend zijn.

Als voorbeeld zou zo een conflict kunnen ontstaan tussen waarden als VRIJHEID en VRIJE TIJD enerzijds, CARRIERE, GELD en PRESTIGE anderzijds.

Gelijktijdige incongruentie los je op (nadat je eventuele opeenvolgende incongruentie hebt opgelost) middels een visual squash.

 

Morris Massay

Volgens Morris Massey zijn er drie belangrijke periodes in ons leven waarin waarden worden ontwikkeld.

 

  1. De Imprint Periode (0-7). Tot de leeftijd van zeven, zijn we als sponzen, alles om ons heen absorberend, en veel daarvan accepteren we als waarheid. Zeker als het komt van een autoriteit in ons leven (ouders, juf, meester etc.). Belangrijk onderdeel in deze periode is het ontwikkelen van een gevoel van goed en slecht, goed en fout.

 

  1. De Modelleer periode (8-13). In de leeftijd van 8 tot 13 jaar, gaan we mensen nadoen. Vaak onze ouders, maar ook andere mensen. We nemen niet langer blindelings dingen aan, maar we proberen dingen uit, of het goed voelt, als kleren. We kunnen erg tegen anderen opkijken, geïmponeerd worden en sterk onder de indruk zijn. Van mensen, maar ook van bijvoorbeeld religie.

 

  1. De Socialisatie periode (13-21). Tussen de 13 en 21 worden we erg beïnvloed door onze gelijken, onze “peers”. Terwijl we ons ontwikkelen als individu, en naar manieren zoeken om het oude los te laten, gaan we op zoek MET mensen die als net zoals ons zijn. Erg invloedrijk zijn hier de media, vooral de media die aansluiten bij de waarden van deze generatie, de populaire media.

 

Aanvullende bronnen geven aan dat de periode van 21-28 jaar zich kenmerkt door het besef dat men leeft; een leven heeft. We gaan in deze periode een plan maken, we gaan kiezen wat we gaan doen in ons leven (keuzes op het gebied van huisje, boompje, beestje, en ook werk en gezin). De opvolgende periode (28-35 jaar) kenmerkt zich door het realiseren van het plan uit de vorige periode. Carriere, geld, relatie en inkomen zijn de focus om het plan uit te voeren. De daaropvolgende periode, wanneer je klaar bent met het realiseren van het plan, wordt perfect beschreven door Doe Maar, in het liedje “Is dit alles?”, je bent klaar met het realiseren en inrichten van je leven, wat nu? Hier wordt contact met de innerlijke waarden belangrijk, zingeving gaat centraal staan.

Evolutie van waarden

Spiral dynamics™

Spiral dynamics™ is een gelaagd model dat bewustzijnsontwikkeling beschrijft, op zowel persoonlijk als collectief niveau. Het is dus te gebruiken voor personen, en ook organisaties en zelfs samenlevingen.

Het model is gezamenlijk ontwikkeld door de Amerikaanse managementconsultants Don Beck en zijn student Chris Cowan. Beck en Cowan baseerden zich op de “Emergent Cyclic Levels of Existence Theory” van de psycholoog Clare Graves.

Memes

Een meme is een zichzelf vermeerderende eenheid van de culturele evolutie, en wordt ook wel omschreven als een besmettelijk informatiepatroon. Meme betekent een idee dat zich onder informatiedragers verspreidt (bijvoorbeeld de menselijke hersenen en sociale netwerken).

Niveau’s

Spiral Dynamics™ beschrijft acht niveaus van toenemende complexiteit. De 1e 6 lagen (tiers) zijn de lagen van levensonderhoud (“Subsistence”), de bovenste 2 lagen zijn de lagen van bestaan (“Being”). Het is een sequentiële groei, die iedereen (persoon, organisatie, samenleving) doormaakt. Hogere lagen zijn gebaseerd op complexere ideeën. Uiteindelijk zullen de complexere ideeën de minder complexe ideeën overwinnen omdat deze meer gradaties van vrijheid bieden om te handelen overeenkomstig met de leefomgeving. De mate van groei wordt beperkt door de mate van kunnen bevatten van de complexere ideeën.

 

Beschrijving per niveau

  1. Bruin – Overleven: Het eerste en laagste bewustzijnsniveau is de beige meme. Dit is het niveau van de troep, gericht op overleven.
  2. Paars – Geborgenheid: Dit is het niveau van de stam, de hechte sociale eenheid waar de persoon onlosmakelijk mee verbonden is en zich desnoods voor opoffert. Een idee is een goed idee omdat het eerbiedwaardige stamhoofd het zegt.
  3. Rood – Macht: Dit is het niveau van de feodale rijken, met een hiërarchische machtsstructuur. Personen zijn hierin onderdelen van een machine die gemanipuleerd kan worden door de machtshebber. Een idee is een goed idee omdat het MIJ hier en nu past.
  4. Blauw – Orde: Dit is het niveau van de conventionele samenleving. Goed en fout zijn hier vaststaand. Conventioneel: de dingen zijn zoals ze zijn, want zo zijn ze. Waarheid is hier voorgegeven door de conventies en tradities. Een idee is een goed idee omdat het binnen de wet past.
  5. Oranje – Succes: Dit is bij uitstek het niveau van de individualistische, kapitalistische samenleving. Waarheid wordt gevonden door logische redenaties en empirisch onderzoek, waarna de juiste conclusie overblijft. Het is een individualistisch niveau; de mens ervaart en beschouwt zichzelf bij uitstek als een individu, een eiland op zichzelf. Een idee is een goed idee omdat het bij mijn plannen en doelen past.
  6. Groen – Gemeenschap: Groen is het niveau van het relativisme: je kan het zo zien, maar je kan het ook anders zien, en zo heeft iedereen zijn eigen waarheid. Wilber spreekt hier van “the mean green meme”: de archetypische wereldverbeteraar die met iedereen het beste voorheeft, maar geen keuzes kan maken en conflicten uit de weg gaat. Een idee is een goed idee omdat we er consensus over hebben.
  7. Geel – Synergie: Op dit niveau heeft relativisme plaats gemaakt voor systeemdenken: het besef dat alles onderling verbonden is, en dat de mens hier een actieve rol in speelt. Een idee is een goed idee omdat het de meest functionele aanpak is.
  8. Turquoise – Holistisch: Het hoogste niveau is holistisch. De wereld wordt gezien als een interactief, onderling systeem. Een idee is een goed idee omdat het levende systeem maximaal profiteert.

 

 

Memes per niveau: Wereldbeleving.

Leefomgeving

(beheers het denksysteem)

Niveau Denksysteem

(beheers de leefomgeving)

Een staat van de natuur 1 Als andere dieren
Mysterieus en beangstigend 2 Sus de geesten en kom samen voor veiligheid
Onvriendelijk en hard als de jungle 3 Vecht om te overleven ten koste van anderen
Van hogerhand bestuurd en schuldgedreven 4 Gehoorzaam rechtmatige hogere autoriteit
Vol van kansen om controle te nemen 5 Pragmatisch opties testen voor succes
De natuurlijke leefomgeving van alle mensen 6 Vorm gemeenschappen om groei te ervaren
Een complex systeem met het risico om inéén te storten 7 Leren hoe vrij te zijn en vragen te stellen
Een enkele levende onderling afhankelijke entiteit 8 Zoek de patronen onder de oppervlakte van de aardse chaos

 

 

 

Memes per niveau: Waarden, ethiek en primaire betrokkenheid.

Niveau Focus Waarden, ethiek en primaire betrokkenheid
1 IK Fysiek overleven
2 WIJ Veiligheid en welzijn van de stam

Alles heeft een ziel, mystieke (voor)tekens, omen

Dien de stam en voorouderlijke manieren

3 IK Ruwe dominantie en controle

Impulsieve motivatie en directe beloning

Schuldvrij dienen van ruw eigenbelang

4 WIJ Betekenis en doel

Overeenstemming met regels, vermijd straf

Plichtmatig (vanuit schuld) doen wat goed is

5 IK Autonomie en resultaten

Eigen principes van het geweten

Discipline en zelf-controle om te winnen

6 WIJ Gelijkheid en gemeenschap

Aanpassen aan de groepsnormen en houding

Best mogelijk dienen van het menselijke collectief goed

7 IK Kennis van natuurlijke stromen

In lijn brengen van conflicterende alternatieven

Persoonlijke verantwoordelijkheden in ‘Bestaan’

8 WIJ Harmonie met levende systemen

Gevoel van collectief individualisme

Dienstbaar aan het volledige levende systeem

 

 

Een reactie plaatsen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *